Nice heeft door zijn ligging, geschiedenis en cultuur eeuwenlang nauwe banden gehad met Italië — in zoverre zelfs dat je je de vraag kunt stellen: is het nu Nice of toch liever Nizza?
De echte oorsprong van Nice is Grieks. De overblijfselen daarvan vind je tot op vandaag in de heuvels ten oosten van de stad. Maar uiteraard zijn er heel wat sporen terug te vinden die de stad herleiden naar een Romeinse nederzetting. Met name de wijk Cimiez, gelegen een stukje te noorden van het welbekende Vieux-Nice, is er een duidelijke verwijzing naar. Nice lag op de strategische heirbaan Via Julia, en was zo een militair en administratief knooppunt tussen Spanje en Italië.
Cimiez
Cimiez was in het Latijn van de Romeinen immers Cemenelum, en het maakte deel uit van het Romeinse rijk. Je vindt er archeologische resten terug. Het amfitheater vind je in de Jardin des Arènes. Indertijd konden er 4.000 mensen allerlei spektakels bijwonen. Even ten zuiden van het park met amfitheater kan je restanten van de Romeinse baden of thermae terugvinden (Thermes romains de Cimiez).
De linken met Italië zetten zich verder door in de Middeleeuwen, wanneer Nice tussen de 7e en 13e eeuw nauw verbonden was met de stad Genua, en zelfs deel uitmaakte van Ligurië. Conflicten die werden uitgevochten, waren steevast “geïmporteerd” vanuit Italië, door bijvoorbeeld de rivaliteit met andere stadstaten zoals Pisa en Venetië.
Vanaf 1388 komt het huis van Savoye ook in Nice in beeld. Nice maakte eeuwenlang deel uit van het Savoyaardse rijk en later het Koninkrijk Sardinië-Piëmont, de kern van het latere Italië. Deze dynastie leverde zoals bekend ook de eerste vorsten voor het eengemaakte Italië.
Garibaldi
Wist je trouwens dat dé figuur bij uitstek van het Risorgimento, Giuseppe Garibaldi, geboren is in Nice? Hij verzette zich onder meer tegen de annexatie door Frankrijk, en pleitte voor aansluiting bij Italië. Je vindt in het stratenplan van vandaag dan ook makkelijk de Place Garibaldi terug, gelegen net ten noorden van Vieux-Nice. Een monument ter ere van de vader van de eenmaking van Italië mag niet ontbreken.
Toch liep het uiteindelijk anders, en werd de stad Nice voor een stuk als pasmunt gebruikt tussen Frankrijk en het jonge Italië. In een referendum koos de lokale bevolking ervoor om aan te sluiten bij Frankrijk, al was er stevig verzet van Italiaansgezinde krachten. Met het verdrag van Turijn uit 1860 werd Nice toegewezen aan Frankrijk, in ruil voor steun van dat land aan de Italiaanse eenmaking.
Loop je door de straten van Nice, met name Vieux-Nice, kun je je inderdaad niet ontdoen van een erg Italiaanse indruk. Smalle straatjes en steegjes, okerkleurige gebouwen, palazzi en kerken in barokstijl: het hoort er allemaal bij en doet sterk denken aan wat je nauwelijks enkele tientallen kilometer verder vindt in Ligurië. Bekijk bijvoorbeeld de Cathédrale Sainte-Réparate en je ziet meteen Italiaanse invloeden.
De Italiaanse invloeden werken door in de gastronomie. Gerechten zoals de socca (verwant aan Italiaanse farinata), pasta’s en mediterrane smaken weerspiegelen de historische band met Ligurië en Piemonte. De aanwezige olijfolie- en wijncultuur is van origine Grieks en Romeins, maar werd verder vervolmaakt onder invloed van Italië.
Nissart
Het lokale dialect van Nice — Niçard of Nissart — behoort tot het Occitaans (zoals het Provençaals) en is dus geen Italiaans dialect. Toch heeft het eeuwenlange raakvlakken met Italiaanse talen door gedeelde geschiedenis, politieke banden en geografische nabijheid. Occitaans is net als het Italiaanse een Romaanse taal, dus de basis is dezelfde. Het Nissart is bezig aan een kleine revival, o.a. door het gebruik op straatnaamborden, al wordt het weinig gesproken.
Vandaag hoor je in de drukke straten van Nice nog steeds enorm veel Italiaans praten. Je kunt terecht in talloze Italiaanse restaurants, uitgebaat door échte Italianen. Probeer La Voglia of La Favola, allebei in de rue Saint-François de Paule en ook allebei van dezelfde eigenaar (die overigens nog drie andere restaurants bezit). Of voor een magnifiek zicht op de kust, ga naar het commercieel centrum Cap3000 dichtbij de luchthaven. Op het dakterras vind je Villagio IT, waar je een Italiaanse culinaire totaalbeleving kan meemaken.
