Mythen, sagen en legendes vind je overal ter wereld, zo ook in de streek rond het Comomeer. In deze reeks komen de oude volksverhalen, die van generatie tot generatie daar zijn doorverteld, weer tot leven.
Eerder kwamen we al een reeks verhalen tegen over fantasiedieren. Een bijzondere categorie daarin vormen de drakenverhalen. Onder alle dieren belichaamt de draak als geen ander zowel het grootse als het huiveringwekkende. Niet ver van de Sassalbo, in zuidoostelijke richting, ligt in het eindbekken van de Val Malgina een klein meer dat zijn naam eer aandoet: het Drakenmeer (Lèch dal drèch). Het ligt verborgen in een schitterende gletsjerkom, zo goed verscholen dat alleen wie precies weet waar hij moet zoeken het kan vinden. Wie het echter van bovenaf ziet, begrijpt meteen waarom het zo heet: het lijkt sprekend op een drakenoog dat vanuit de rotsen terug staart.
Dat oog is geen toevallig detail. Het oog ís de draak. Het woord draak stamt van het Griekse drákon: het wezen dat staart, dat met een doordringende blik de verte afspeurt. Daarom worden draken in verhalen zo vaak aangesteld als bewakers van schatten. De Alpen gelden sinds mensenheugenis als hun uitverkoren woonplaats. Zelfs de kerkvader Augustinus van Hippo vermeldt hen. Tot ver in de achttiende eeuw leefde de overtuiging dat draken huisden op de hoogste, onbereikbare bergtoppen, maar dat zij soms ook afdaalden om passen en bergovergangen onveilig te maken.
Opmerkelijk is dat zelfs een uiterst zorgvuldige en rationele geleerde als de Zwitserse natuuronderzoeker Johannes Jacob Scheuchzer (1672–1733) hun bestaan niet uitsloot. Hij was de eerste die de Alpen systematisch onderzocht en beschreef, van het weer en de gesteenten tot planten en dieren. Tijdens zijn vele studiereizen verzamelde hij getuigenissen die hij bundelde in zijn werk Itinera alpina. In verschillende hoofdstukken voert hij bewijzen aan voor het bestaan van draken, met de ernst en precisie van een natuurwetenschapper.
Volgens Scheuchzer waren draken in wezen verwant aan slangen, zij het van veel grotere omvang. Zij onderscheidden zich door hun indrukwekkende gestalte, vaak voorzien van baard en snorharen, door een donkere, grijszwarte, geschubde huid en door een luguber, doordringend gefluit dat als een ijzingwekkend gesis door de bergen klonk. Hun prooi bestond vooral uit vogels, die zij tijdens de vlucht opslokten door ze met kracht hun enorme muil in te zuigen, een muil die was uitgerust met niet minder dan drie rijen tanden.
Op grond van wat hij beschouwde als uiterst betrouwbare getuigenissen onderscheidde Scheuchzer maar liefst elf verschillende soorten draken. Er waren gevleugelde draken, reusachtige slangen met vliezige vleugels als die van vleermuizen, die vuur uit hun muil konden spuwen. Er waren draken met een gespleten tong, wier giftige adem de ongelukkige reiziger kon verblinden. Andere hadden het lichaam van een slang en de kop van een kat. En dan waren er nog vleugelloze draken, moeilijk te classificeren, die volgens sommigen het vrouwelijke geslacht van de soort vormden.
Misschien, voordat wij achteloos glimlachen en dit alles als bijgeloof afdoen, zouden we er goed aan doen even stil te staan. Want in deze bergen, tussen oogvormige meren en donkere passen, lijkt het monsterlijke nooit helemaal verdwenen.
Vrij naar Massimo dei Cas
