Een fout op een kaart in 1441 leidde per ongeluk tot een onafhankelijke republiek die vier eeuwen standhield, tot 25 mei 1825. Moeilijk te geloven, toch? En toch is het echt gebeurd.
Het was in 1441 dat de paus Eugenius IV een stuk land verkocht aan de republiek Florence. Cartografen moesten de grenzen tussen Umbrië en Toscane markeren, maar er waren twee rivieren, beide “Rio” genaamd. De Florentijnen namen de ene als referentie, het pausdom de andere.
Het resultaat? Een smalle strook land met een oppervlakte van 3,3 km² werd niet vermeld in het koopverdrag. Het daarin gelegen klein Umbrisch dorpje, Cospaia, werd letterlijk tot niemandsland gemaakt.
De inwoners, sluw als vossen, grepen hun kans. “Als we niemand toebehoren, behoren we onszelf toe!” En zo riepen ze de onafhankelijkheid uit. Vrijwel per ongeluk dus werd alzo de Republiek Cospaia geboren.
Maar het meest ongelooflijke moest nog komen.
Deze kleine republiek bleef bestaan tot 1826. Bijna vier eeuwen onafhankelijkheid! Zowel de paus als de Florentijnen gaven er de voorkeur aan het met rust te laten: te klein om zich zorgen over te maken, te vreemd om te annexeren. En hier komt het hoogtepunt: zonder invoerrechten of beperkingen werd Cospaia een van de eerste gebieden in Italië waar tabak werd verbouwd. De “cospaioli” werden rijk door het kruid aan hun buren te verkopen.
Elders in Italië had de staat een monopolie op de productie van tabak en werden er zware accijnzen op geheven, maar niet in Cospaia. De republiek floreerde en werd een smokkelaarshol voor allerhande waren. Dit was een doorn in het oog van Toscane en de Pauselijke Staat en 200 jaar geleden, op 25 mei 1826 werd Cospaia opgedeeld tussen de twee landen.
Tegenwoordig is Cospaia gehucht bij San Giustino in de provincie Perugia.
Stel je voor: een cartografische fout creëerde het belastingparadijs van de Renaissance. Soms schrijven de meest triviale fouten echt geschiedenis.
