Mythen, sagen en legendes vind je overal ter wereld, zo ook in de streek rond het Comomeer. In deze reeks komen de oude volksverhalen, die van generatie tot generatie daar zijn doorverteld, weer tot leven.
De vrouwen van Grosio onderscheiden zich door hun karakteristieke klederdracht van de andere vrouwen in het Valtellina. Ze dragen een jurk van fijn geplisseerde stof, een zijden schort met een vest dat prachtig bewerkt is met gouddraad.
Het verhaal gaat dat verschillende ambachtslieden uit Grosio hun fortuin zochten in Venetië In de 17e eeuw. Het waren goede werkers, uitstekende vaklui, zo goed dat ze als beloning van de Venetianen Armeense slavinnen kregen. Tijdens de Dertigjarige Oorlog werd het Valtellina verwoest door de oorlogen, plunderingen en pestepidemieën. Grosio behoorde tot de dorpen die het meest te lijden hadden van de verwoestingen.
De emigranten uit Grosio, die terugkeerden uit Venetië met hun rijke bezittingen, brachten ook hun Armeense slavinnen mee. Nu waren deze vrouwen altijd zeer goed behandeld door de mannen uit Grosio en ze wilden daarom hun mannen graag volgen naar Grosio. Daar aangekomen zagen ze de verwoesting en gingen meteen aan het werk om de schade te herstellen. Allereerst trouwden de mannen hier met hun Armeense slavinnen en kregen alle rechten op voorwaarde dat ze zorgden voor het huishoudelijk werk en de opvoeding van de kinderen en na verloop van tijd ook meewerkten op het land en de verzorging van de dieren. Daardoor kregen de mannen alle tijd om zich bezig te houden met niet-materiële zaken. Door het werk van de vrouwen kwam Grosio weer tot bloei.
Er leeft nog altijd de herinnering aan die man die, om een mooie vrouw van Friulische afkomst te overtuigen hem te trouwen en hem te volgen naar het verre Valtellina, haar een welvarend leven voorspiegelde dankzij een goed draaiende winkel waarvan hij in Grosio eigenaar zou zijn. In werkelijkheid had hij helemaal geen winkel, maar hij dacht dat de vrouw hem met dat kunstgreepje wel zou volgen en daarna moeilijk zou terugkeren.
Inderdaad volgde zij hem, deels uit liefde voor haar man, deels misschien ook uit liefde voor het beloofde goede leven, via de Bresciaanse valleien tot aan de Mortirolo-pas. Tijdens de hele reis bestookte zij haar verloofde echter met vragen over die beroemde winkel, en hij hield zich zo goed mogelijk op de vlakte. Toen zij, bijna geheel afgedaald van het muilezelpad dat van de Mortirolo naar het dal voert en met zicht op Grosio, vroeg waar de winkel zich bevond, wees de man – nu gedwongen de waarheid te onthullen en misschien ook aangemoedigd door het zicht op zijn geboortedorp – naar een grot langs het pad en zei kalm: “Daar is ze, de winkel.” Die grot is er nog steeds, langs de weg naar de Mortirolo, en heet nog altijd “Cròta de la Veneziana”.
