Mythen, sagen en legendes vind je overal ter wereld, zo ook in de streek rond het Comomeer. In deze reeks komen de oude volksverhalen, die van generatie tot generatie daar zijn doorverteld, weer tot leven.
Men zegt dat er in de tweede helft van de zeventiende eeuw zo’n tweehonderd mannen uit Grosio in Venetië werkten, die in de Republiek Venetië zoveel vakmanschap toonden dat ze bewondering en dankbaarheid verwierven, wat zelfs leidde tot een ongebruikelijk geschenk. Venetië, dat al eeuwen handel dreef met het Oosten, kocht daar ook kostbare slavinnen. Dat waren vrouwen uit Armenië, beroemd om hun trotse schoonheid. Velen van hen werden, op bevel van de doge zelf, aan de Grosini geschonken, die hen tot vrouw namen.
Misschien juist door hun verre oorsprong voelen de vrouwen van Grosio een bijzonder sterke band met tradities en hun land, wat zichtbaar is in hun gehechtheid aan traditionele klederdracht. Het zijn vrouwen met een sterk karakter, soms tot lichte bezorgdheid van mannen, met bijbehorende reacties. Vandaar het speelse gezegde dat in Grosio alleen de vrouwen werken. Maar het verklaart ook waarom de vrouwelijke figuur in de verbeelding van de Grosini een zekere dubbelzinnigheid heeft, zoals blijkt uit verhalen en legendes met vrouwelijke hoofdrollen, zowel positief als negatief.
Eén van die verhalen heeft als hoofdpersoon de vrouw bij uitstek: de Madonna, die alle positieve vrouwelijke deugden belichaamt: barmhartigheid, zorg en zachtheid. Bijna een eeuw na de komst van de Armeense vrouwen was de economie, gebaseerd op veeteelt, hersteld, en in de weiden van Val Grosina werkten herdersjongens uit andere streken.
Een van hen, een jongen uit Bergamo, werd in de zomer van 1750 verrast door een hevig onweer bij de alpenweide Malghera, in het hart van de westelijke Val Grosina. Plotseling sloot de hemel zich, mist daalde neer, en bliksem en donder deden zelfs de rotsen trillen. De jongen raakte in paniek, verloor zijn oriëntatie en wist niet waar hij moest schuilen.
Hij zag een rots en hoopte daar beschutting te vinden, maar vond iets heel anders dan verwacht: een licht en een vrouwelijke figuur in een schitterend gewaad. Het was de Madonna, die hem geruststelde en haar bescherming beloofde. Toen de storm ging liggen, verdween ook de verschijning, maar liet haar afdruk achter in de rots.
Toen de jongen het vertelde, werd het gezien als een teken van bijzondere bescherming. Kort daarna stopte een cholera-epidemie onder het vee plotseling. Er ontstond een verering van de Madonna van Barmhartigheid. Later heeft men er een kapel gebouwd (1836) en uiteindelijk een kerk (1888–1919), die uitgroeide tot een heiligdom, bekend als de Madonna del Muschio.
