Mythen, sagen en legendes vind je overal ter wereld, zo ook in de streek rond het Comomeer. In deze reeks komen de oude volksverhalen, die van generatie tot generatie daar zijn doorverteld, weer tot leven.
De dalen van het Valtellina zijn moeilijk toegankelijk en de bewoners van de kleine bergdorpen hebben door de eeuwen heen een moeilijk bestaan geleid. De akkers leveren nauwelijks genoeg voedsel om van te leven en het is dus niet verwonderlijk dat velen probeerden om met smokkelen over de Italiaans-Zwitserse grens iets bij te verdienen voor hun gezin.
De wegen over de hoge, met sneeuw bedekte bergen zijn de wegen van moed en armoede. Als de douaniers ’s ochtends over de bergweiden lopen, weten ze dat diezelfde mannen ploeteren alsof ze de nacht in zalige rust hebben doorgebracht, maar die eigenlijk hebben doorstaan op een zware tocht, zwetend met een last van ruim twintig kilo op de rug, over smalle bergpaden en balancerend langs afgronden.
Daarboven, hoog in het ijs en de stilte, liggen ook de paden die Cirillo de Moor gebruikte voor de gevaarlijke oversteek, altijd op zijn hoede voor de mannen van de Guardia di Finanza, die smokkelaars probeerden te snappen met hun last. Op een avond werd hij gevolgd door een douanier — Sgarba heette hij. Cirillo ging zijn weg, maar zoals vaak in de bergen sloeg het weer plotseling om. De hemel spleet open in bliksem en donder.
Sgarba kwam dichterbij en riep de beruchte kreet “molla, molla, lascialo”, d.w.z. “gooi neer die spullen”. Maar Cirillo luisterde er niet naar en wees hem een plek aan waar hij beter kon schuilen voor de storm. Toen riep hij: ‘De wet is daarboven, achter de hemel,’ en sprong vervolgens op het sneeuwveld onder zich.
Maar het water had de uitstekende randen van de ijsmassa doordrenkt — en die spleet opende en sloot zich boven hem.
Sgarba bleef daar één uur, twee uur, in zijn schuilplaats, tot hij het bewustzijn verloor. Hij wist niet hoeveel tijd er voorbijging, maar het leek hem alsof hij Cirillo zag opstijgen als een aartsengel, van rots tot rots, van kam tot kam.
Hij voelde hoe Cirillo hem bij de haren greep en naar een veilige plek bracht. In zijn droom glimlachte Cirillo en zei: ‘Hierlangs… hierlangs.’
Uiteindelijk, toen de zon hem wekte, lag hij onderaan de puinhelling, veilig. Op het sneeuwveld boven hem zag hij Cirillo’s smokkelzak liggen. De douanier pakte de zak op en bracht hem naar de moeder van de overleden smokkelaar.
Sindsdien fluisteren de bergen: wanneer een Sgarba of een Spallone (smokkelaar) diezelfde weg betreedt en hij struikelt, of verdwaalt, dan wordt hij bij de haren gegrepen en in veiligheid gebracht —door de eerlijke ziel van Cirillo de Moor.
