Iconische Italiaanse auto’s: Fiat Multipla (1998 – 2010)

Fiat Multipla (foto Wikicommons - Rudolf Stricker)

In deze reeks belichten we telkens een model dat in de geschiedenis van de (Italiaanse) auto een belangrijke rol heeft gespeeld, zij  het door zijn techniek, styling, populariteit of andere reden.

Fiat Multipla: Functioneel Meesterwerk of Designmisser?

De Fiat Multipla is zonder twijfel een van de meest besproken auto’s uit de moderne autogeschiedenis. Sinds zijn introductie in 1998 roept hij sterke reacties op: bewondering om zijn praktische genialiteit, maar ook spot vanwege zijn onconventionele uiterlijk. Weinig auto’s zijn zo polariserend geweest als de Multipla. Toch is het juist deze combinatie van radicale vormgeving en doordachte functionaliteit die hem tot een uniek en belangrijk model maakt binnen Fiat én de autowereld als geheel.

Historische achtergrond

De naam “Multipla” is niet nieuw. Fiat gebruikte deze al in de jaren vijftig voor de Fiat 600 Multipla, een compacte MPV avant la lettre die plaats bood aan zes personen. Met de herintroductie van de naam eind jaren negentig wilde Fiat opnieuw laten zien dat het merk durfde te experimenteren met ruimte en veelzijdigheid.

De moderne Fiat Multipla werd ontwikkeld in een tijd waarin compacte gezinsauto’s steeds populairder werden. Concurrenten richtten zich vooral op traditionele MPV-vormen, maar Fiat koos bewust een andere koers. Het doel was helder: maximale binnenruimte creëren op een zo klein mogelijke voetafdruk. Dat leidde tot een ontwerp dat volledig ondergeschikt leek aan functionaliteit.

Een design dat geschiedenis schreef

Het ontwerp is van Roberto Giolito van het Centro Stile Fiat. Het uiterlijk van de Fiat Multipla is legendarisch – en berucht. De eerste generatie (1998–2004) wordt vaak genoemd in lijstjes van “lelijkste auto’s ooit”, vooral vanwege de opvallende “tweede verdieping” aan de voorzijde. De koplampen waren gesplitst: één set laag in de bumper en een andere hoog op de motorkap, onder een brede glaspartij. Dit gaf de auto een haast amfibisch uiterlijk, dat door velen werd bespot.

Toch was het design niet willekeurig of slecht doordacht. De hoge neus en brede carrosserie waren directe gevolgen van de technische keuzes. De Multipla was relatief kort, maar uitzonderlijk breed, waardoor zes volwaardige zitplaatsen mogelijk waren. De verhoogde voorruit verbeterde het zicht en droeg bij aan het ruimtelijke gevoel in het interieur.

In 2004 kreeg de Multipla een facelift waarbij het controversiële front werd vervangen door een meer conventioneel ontwerp. Hoewel deze versie beter werd geaccepteerd door het grote publiek, zijn veel liefhebbers het erover eens dat juist de oorspronkelijke uitvoering het meest karaktervol en authentiek is.

Interieur: zes zitplaatsen, geen compromissen

Waar de Fiat Multipla echt uitblinkt, is het interieur. De auto biedt zes volwaardige zitplaatsen, verdeeld over twee rijen van drie stoelen. Dit was – en is – uniek in dit segment. In tegenstelling tot veel andere MPV’s hoefde niemand plaats te nemen op een noodzitje; elke passagier had voldoende hoofd- en beenruimte.

iat Multipla interieur (foto Wikicommons – Patrick.charpiat)

De stoelen waren individueel verstelbaar en uitneembaar, waardoor de Multipla eenvoudig kon worden aangepast aan verschillende behoeften: van gezinsauto tot kleine bestelwagen. Met enkele stoelen verwijderd ontstond een verrassend grote laadruimte, ondanks de compacte buitenmaten.

Fiat Multipla dashboard (foto Wikicommons – Patrick.charpiat)

Ook het dashboard was ongebruikelijk. De instrumenten bevonden zich centraal, wat Fiat presenteerde als een ergonomisch voordeel: de bestuurder hoefde zijn blik minder te verplaatsen. Daarnaast bood het dashboard veel opbergruimte, wat de praktische insteek van de auto verder benadrukte.

Techniek en rijgedrag

Onderhuids was de Fiat Multipla minder revolutionair dan zijn uiterlijk deed vermoeden. Hij was gebaseerd op het platform van de Fiat Bravo/Brava, wat betekende dat hij voorwielaandrijving had en relatief conventionele techniek gebruikte. Dit hield de kosten laag en maakte onderhoud eenvoudiger.

De motoren waren efficiënt, maar niet sportief. De benzineversie had een 1.6-liter viercilinder met 110pk. De Blupower-variant van deze motor was de eerste in serie geproduceerde auto die uitsluitend op CNG reed. Daarnaast was er de populaire 1.9 JTD common rail diesel (een Fiat uitvinding), die bekendstond om zijn betrouwbaarheid en zuinigheid. Prestaties waren voldoende voor dagelijks gebruik, maar de Multipla was duidelijk geen auto voor liefhebbers van dynamisch rijgedrag.

Dankzij zijn brede spoor en lage zwaartepunt bood de Multipla verrassend stabiel weggedrag. Hij voelde minder topzwaar aan dan zijn hoge carrosserie deed vermoeden. Comfort stond echter voorop: de vering was zacht en gericht op ontspannen rijden, vooral in stedelijke omgevingen en op lange gezinsritten.

Ontvangst en publieke perceptie

Bij zijn introductie zorgde de Fiat Multipla voor veel discussie. Designcritici waren verdeeld, maar het exterieur- en interieurontwerp van de Multipla werd in 1999 tentoongesteld in het Museum of Modern Art (MOMA) in New York tijdens de tentoonstelling “Different Roads – Automobiles for the Next Century”. Dit onderstreepte dat de Multipla meer was dan een curiositeit.

De auto won de Top Gear Car of the Year (2000). Hij werd ook vier jaar op rij, van 2001 tot 2004, verkozen tot Top Gear Magazine’s Family Car of the Year. In juli 2000, in de laatste aflevering van Clarkson’s Car Years, werd hij bekroond met de titel “Family Car of the Moment”.

Toch had het opvallende uiterlijk een negatieve invloed op de verkoop. Veel kopers konden zich simpelweg niet verzoenen met het design, hoe praktisch de auto ook was. Kinderen waren er echter gek op!

De facelift van 2004 was een poging om dit probleem te verhelpen, maar het unieke karakter van het oorspronkelijke ontwerp ging daarmee deels verloren.

Cultstatus en herwaardering

Jaren na het einde van de productie in 2010 heeft de Fiat Multipla een opmerkelijke herwaardering doorgemaakt. Waar hij ooit werd bespot, wordt hij nu vaak geprezen als een voorbeeld van moedige en vooruitstrevende autodesign. In een tijd waarin veel auto’s op elkaar lijken, valt de Multipla juist op door zijn eigenzinnigheid.

Onder autoliefhebbers heeft hij inmiddels een cultstatus bereikt. Vooral de eerste generatie wordt gezien als een designstatement: niet mooi volgens traditionele normen, maar wel eerlijk, functioneel en karaktervol. De Multipla laat zien dat vorm niet altijd boven functie hoeft te staan, en dat echte innovatie soms ongemakkelijk aanvoelt.

Conclusie

De Fiat Multipla is een auto die zijn tijd ver vooruit was, maar daar ook de prijs voor betaalde. Zijn radicale ontwerp en ongekende functionaliteit maakten hem uniek, maar ook controversieel. Toch is het moeilijk om zijn kwaliteiten te ontkennen. Weinig auto’s hebben zo efficiënt gebruikgemaakt van ruimte, en nog minder durfden zo ver af te wijken van gevestigde designregels.

Of men hem nu ziet als een designblunder of als een geniaal staaltje praktisch denken, één ding staat vast: de Fiat Multipla laat niemand onverschillig. En juist dat maakt hem, jaren na zijn introductie, tot een van de meest memorabele auto’s die Fiat ooit heeft gebouwd.