In het noorden van de regio Le Marche, vlakbij de grens met Emilia-Romagna, ligt het middeleeuwse stadje Gradara. Met zijn imposante kasteel, romantische legendes en sfeervolle straatjes is Gradara een van de mooiste dorpen van Italië. Het stadje prijkt niet voor niets op de lijst van I Borghi più belli d’Italia. Het trekt jaarlijks duizenden bezoekers die zich willen onderdompelen in geschiedenis, cultuur en gastronomie.
Castello
Het hart van Gradara is zondermeer het indrukwekkende Castello di Gradara, een van de best bewaarde middeleeuwse kastelen van Italië. Gebouwd in de 12e eeuw en versterkt in de daaropvolgende eeuwen, torent het kasteel hoog boven het landschap uit. De dubbele stadsmuren, waarvan de buitenste bijna 800 meter lang is, omringen het historische centrum en geven het stadje zijn karakteristieke silhouet.
Een bezoek aan het kasteel is een aanrader. Binnen de muren wandel je door rijk gedecoreerde zalen, wapenkamers en geheime doorgangen. De toren biedt een panoramisch uitzicht over de omliggende heuvels en de Adriatische Zee. Je ziet zelfs de Republiek San Marino in de verte. Tijdens een rondleiding leer je over de families die hier woonden, zoals de Malatesta’s, de Sforza’s en de Borgia’s – namen die klinken als een spannend hoofdstuk uit de Italiaanse renaissancegeschiedenis.
Eigen liefdesverhaal
Gradara is niet alleen beroemd om zijn architectuur, maar ook om een van de beroemdste liefdesverhalen uit de Italiaanse literatuur. Volgens de overlevering speelde zich hier het tragische verhaal af van Paolo en Francesca. Zij waren geliefden die werden betrapt en vermoord door Francesca’s echtgenoot, Gianciotto Malatesta. Deze gebeurtenis werd vereeuwigd door Dante Alighieri in zijn Divina Commedia. Hij plaatst het paar in de tweede cirkel van de hel – veroordeeld tot eeuwige omhelzing in een storm van passie en spijt.
Vandaag de dag ademt Gradara romantiek. Het stadje is een populaire bestemming voor stelletjes en bruidsparen, en het verhaal van Paolo en Francesca leeft voort in straatnamen, kunstwerken en thematische evenementen.
Naast het kasteel zijn er nog tal van andere bezienswaardigheden die een bezoek aan Gradara de moeite waard maken. De reeds vermelde stadsmuren en wachttorens, want de dubbele ommuring van Gradara is uniek in Italië. Je kunt over een deel van de muren wandelen en genieten van het uitzicht over de vallei en de zee. De torens en kantelen geven een goed beeld van de militaire architectuur uit de middeleeuwen.
Er is het Museo Storico di Gradara, gevestigd in het centrum. Dat biedt een overzicht van de geschiedenis van de stad en het kasteel. Je vindt er archeologische vondsten, wapens, schilderijen en documenten die de rijke geschiedenis van Gradara illustreren. Voor wie meer in is voor religieuze gebouwen, is er de Chiesa di San Giovanni Battista. Deze kerk, gelegen aan het centrale plein, dateert uit de 13e eeuw en herbergt prachtige fresco’s en een indrukwekkend houten kruisbeeld uit de renaissance.
Volg de Via delle Mura, een pittoreske straat die loopt langs de binnenmuur van de stad en die een charmante wandeling biedt langs ambachtelijke winkeltjes, cafés en uitzichtpunten. Tenslotte kun je ook terecht in het Teatro Comunale, een klein maar sfeervol theater waar regelmatig concerten, toneelstukken en culturele evenementen plaatsvinden.
Omgeving
Gradara ligt op een heuvel op 142 meter boven zeeniveau. Errond vind je een groen landschap van wijngaarden, olijfboomgaarden en bossen. In de omgeving zijn er tal van wandel- en fietsroutes die je door het glooiende landschap leiden. Een populaire route is die naar Gabicce Monte, waar je wordt beloond met een spectaculair uitzicht over de Adriatische kust.
Keuken
De keuken van Gradara weerspiegelt de rijke culinaire tradities van Le Marche, met invloeden uit de naburige regio Emilia-Romagna. Lokale gerechten zijn eenvoudig, maar vol van smaak en gebaseerd op seizoensgebonden ingrediënten. Een typisch voorgerecht is cresc’tajat, een handgemaakte pasta geserveerd met bonen of een rijke tomatensaus. Ook passatelli, een soort pasta gemaakt van broodkruim, Parmezaanse kaas en ei, is populair en wordt vaak geserveerd in bouillon.
Voor vleesliefhebbers is er coniglio in porchetta, konijn bereid met venkel, knoflook en kruiden – een gerecht dat zijn oorsprong vindt in de boerenkeuken van de regio. Ook formaggio di fossa, een pittige kaas die rijpt in ondergrondse grotten, is een lokale specialiteit die je zeker moet proeven.
Wat wijn betreft, kun je in Gradara genieten van regionale toppers zoals Bianchello del Metauro, een frisse witte wijn. Veel restaurants en wijnbars bieden proeverijen aan, vaak in combinatie met lokale vleeswaren, kazen en olijfolie.
Uitgaan
Gradara leeft het hele jaar door met culturele evenementen en festivals. Een van de hoogtepunten is het Assedio al Castello, een historisch spektakel dat elk jaar in augustus plaatsvindt. Tijdens dit evenement wordt het beleg van het kasteel nagespeeld met vuurwerk, middeleeuwse markten, muziek en optochten in historische kostuums.
In februari viert Gradara de liefde met het festival Gradara d’Amare, waarbij het hele stadje in het teken staat van romantiek. Straatartiesten, poëzievoordrachten en speciale diners maken dit tot een geliefd evenement voor stelletjes. Daarnaast zijn er regelmatig concerten, theatervoorstellingen en gastronomische markten die het culturele leven in Gradara verrijken.
Dankzij de nabijheid van de kust – op slechts 6 kilometer afstand – is Gradara ook een ideale uitvalsbasis voor wie cultuur en strand wil combineren. Steden als Pesaro, Cattolica en Rimini liggen op korte rijafstand en bieden extra mogelijkheden voor ontspanning en vermaak.
Gradara is gemakkelijk bereikbaar met de auto via de snelweg A14 (afslag Cattolica-Gabicce Mare). Er is voldoende parkeergelegenheid net buiten de stadsmuren. Voor wie met het openbaar vervoer reist, is het dichtstbijzijnde treinstation in Cattolica, vanwaar je met een korte taxirit of bus Gradara bereikt.
