Italië is een land van veel kleine ambachtelijke familiebedrijven. Meer dan 90% van de Italiaanse ondernemingen heeft minder dan 50 werknemers. Doordat ze met zoveel zijn, spelen ze een belangrijke rol in de Italiaanse economie.
Het fenomeen van de industriële districten
Vooral in Noord- en Midden-Italië zijn die kleine productiebedrijven georganiseerd in industriële districten. Dat wil zeggen dat in een bepaalde regio specialisten samenwerken rond eenzelfde product, zoals schoenen, meubelen of auto’s. Naast de eigenlijke producenten vind je in de directe omgeving ook de designers, toeleveranciers, machinebouwers en scholen die zich met datzelfde product bezighouden. Alles wat die bepaalde sector nodig heeft, concentreert zich zo in een bepaalde stad of regio. Alle kennis en faciliteiten worden op die manier optimaal gedeeld. En dat bevordert het zo geroemde hoogwaardige en ambachtelijke Italiaanse vakmanschap.
In totaal zijn er zo’n 150 industriële districten in Italië. Je vindt ze in de meest diverse sectoren en ze bestaan soms al heel lang. Zo is er het koffiedistrict in en rond Trieste. Al vanaf de 18de eeuw kwam de koffie bestemd voor Europa daar de haven binnen. De brillenindustrie groepeert zich dan weer in het district Cadore in de Veneto. De nabijheid van Venetië, waar de beste glasblazers actief waren, is daarbij niet toevallig. De vroegste ontwikkeling van de brillennijverheid vinden we al in de 13de en 14de eeuw. Juwelen en sieraden maakt men dan weer in het district Vicenza, waar al in de Middeleeuwen goudsmeden actief waren. Steenbewerkers tref je vooral aan in het district van Carrara, aan de Ligurische kust in de regio Toscane. De Marken zijn bekend om hun schoenenindustrie.
Textieldistrict Prato
Het grootste industriële district in Italië is dat van het textiel. Het district heeft de naam Macrolotto en het bevindt zich in en rond de middeleeuwse stad Prato in Toscane. De omvang van het gebied is enorm. Je vindt er kilometers en kilometerslang een concentratie van duizenden textielbedrijven, meer dan waar ook in Europa. Dagelijks worden er maar liefst meer dan twee miljoen stukken textiel geproduceerd.
Ook dit gigantische district wordt vooral gevormd door kleine bedrijfjes die elk gespecialiseerd zijn in een bepaald onderdeel van het productieproces. Dat gaat van het spinnen over het weven, het verven en uiteindelijk het afwerken van de stof of het kledingstuk. Van het specialiseren en het onderling delen van kennis wordt uiteindelijk iedereen beter.
Een lange geschiedenis
De geschiedenis van Prato als textielstad gaat terug tot in de 12de eeuw. Prato stond toen bekend voor de productie van wol. In de eeuwen nadien werden er vooral stoffen ontworpen en vervaardigd. Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw werd er veel gemechaniseerd. Het was het begin van een evolutie die niet meer stopte. De laatste decennia heeft de sector te kampen met concurrentie uit lageloonlanden. Om hiermee te concurreren heeft men zich moeten aanpassen. Eén van die aanpassingen is dat er nu meer en meer afgewerkte kledingstukken en breigoed worden gefabriceerd.
Maar het aanbod blijft divers. Naast stoffen voor de kledingindustrie worden in Prato bijvoorbeeld ook stoffen voor woninginrichting, garens voor de brei-industrie, en speciale stoffen voor industrieel gebruik gemaakt.
Aandacht voor ecologie
De textielnijverheid in Prato is een voorbeeld op het vlak van duurzaamheid. Ze was een van de eersten om kledij te recycleren en er nieuwe producten van te maken. Met het oog daarop worden er jaarlijks meer dan 220.000 ton gedragen kleren verzameld van over de hele wereld. Prato was ook een van de eerste steden die werd uitgerust met een systeem voor de behandeling in industrieel afvalwater. De stad beschikt over een centrale zuiveringsinstallatie waarop zo’n 300 bedrijven zijn aangesloten en waarmee 40% van het afvalwater wordt teruggewonnen. Prato kreeg zo de reputatie van pionier in de recyclage van textiel. Bij ons staat dit allemaal nog in de kinderschoenen.
Textielmuseum
Het proces van recyclage wordt uitgebreid gedocumenteerd in het textielmuseum, dat is ondergebracht in een gerestaureerd industrieel complex in het hart van de stad.
De permanente collectie belicht de ontwikkeling van de textieltechnologie, de productieprocessen door de eeuwen heen en de belangrijke plaats van de Pratese textielindustrie in de wereld. Een bezoek leert je veel over diverse stoffen en kleuren en toont de evolutie in de gebruikte machines. Regelmatig zijn er ook tijdelijke tentoonstellingen. Wanneer je Prato bezoekt, is dit museum een must-see.
